Steunpunt Korte Keten,

jouw eerste aanspreekpunt
voor vragen over de korte keten.

Samenwerken in de Korte Keten – Paysans-Artisans

Ann Detelder – 17/2/2022

Samenwerken tussen ondernemers kan op verschillende manieren. In dit artikel stellen we graag Paysans-Artisans, een coöperatie van producenten en consumenten opgericht in de buurt van Namen in 2013 aan jullie voor.
    
Paysans-Artisans is actief op 3 terreinen: economisch, sociaal en cultureel.

1. Economisch door kleine boeren en ambachtslieden te verbinden met plaatselijke consumenten door hun producten lokaal te vermarkten via eigen winkels, een webshop en B2B (hoevewinkels, horeca, grootkeukens, verwerkers, …). De producent bepaalt de prijs aan de eindgebruiker; van die prijs wordt 20 % marge afgehouden voor de werking van Paysans-Artisans bij verkoop via de webshop & depots en 30 % bij verkoop via de eigen winkels en de B2B-kanalen.

2. Ze werken aan sociale cohesie en stabiliteit door op diverse vlakken samenwerking en overleg te organiseren in de vorm van teelt- en prijsafspraken onder de producenten, d.m.v. logistieke steun en door het opzetten van werkgeversgroeperingen, waarin ze de krachten bundelen bij het aanwerven van werknemers. Zo kunnen producenten flexibel arbeid inzetten én wordt tegelijk aan de werknemer een vast en stabiel contract aangeboden. Bijzonder aan de werking van Paysans-Artisans is ook dat zowel bio-producenten als niet-bio-gecertificeerde ambachtelijke producenten binnen dezelfde coöperatie samen werken met als gezamenlijk doel een lokale, duurzame en faire korte keten. Voor beide segmenten gelden wel andere prijszettingen.

3. Tot slot is er ook het culturele luik: wekelijks op vrijdag is er een restaurant met ontmoetingskansen en regelmatig organiseren ze debatten of een filmavond.

Enkele cijfers over Paysans-Artisans

  • een gebied van 10 gemeenten met +/- 200.000 inwoners
  • bij opstart: 20 producenten en 100-tal burgers; vandaag:
    • ruim 800 coöperanten: 120 producenten en 700-tal burgers
    • 44 werknemers: 35 in vaste dienst + 9 mensen in sociale tewerkstelling
    • 450-tal vrijwilligers
    • 18 afhaalpunten voor online bestellingen
    • 8 eigen buurtwinkels
  • omzet:
    • 30.000-35.000 euro/week via online bestellingen (500 bestellingen/week)
    • 70.000-80.000 euro/week via de 8 eigen winkels
    • 45.000 euro/week via B2B verkoop (hoevewinkels, traiteurs, restaurants…)
    • Totaal ongeveer 150.000 €/week omzet = +/- 7.500.000 €/jaar


Een belangrijk doel van Paysans-Artisans is tevens om het platteland leefbaar te houden, de samenhorigheid te bevorderen en ambachten weer te valoriseren. Zo brengen ze buurtwinkels terug naar de dorpen. Een slager zien ze als een echt ambacht; iemand die kennis heeft vanaf het uitkiezen van het dier tot en met het versnijden. Een bakker zien ze als iemand die ook zelfbewuste keuzes maakt welk graan hij verbakt en hoe dat graan vermalen wordt. Paysans-Artisans focust zich bewust enkel op deze regio rond Namen; daarnaast inspireren ze graag initiatieven in andere regio’s.

Zoektocht naar (start)kapitaal

Het benodigde kapitaal heeft Paysans-Artisans opgehaald bij de aandeelhouders en coöperanten die elk tussen de 1000 en 5000 € hebben ingelegd voor een gezamenlijk kapitaal van ongeveer 1.000.000 €. Daarnaast kregen ze steun via 'W.alter' een publieke investeringsmaatschappij van de Waalse overheid voor coöperatieve projecten, die naast opstartsteun ook elke opgehaalde euro van de burger verdubbelt door een mede-financiering van 5 jaar met afbouw tussen het 6e en 10e jaar. De overige financiering (o.a. voor het toekomstige nieuwe gebouw van 600 m²) gebeurt via een banklening bij Triodos Bank.

Succesfactoren van Paysans Artisans

  • De tijd is er rijp voor; een groeiende groep consumenten wil kwaliteitsvolle, lokale voeding aan een eerlijke prijs.
  • Doordat de coöperatie gestart is met een 20-tal producenten en een 100-tal consumenten was er meteen voldoende volume om efficiënt te werken.
  • Er is van bij de start gewerkt vanuit een pragmatische houding van ondernemers die geen eindeloze filosofische gesprekken wilden, maar praktische oplossingen vanuit een coherentie visie.
  • De streek rond Namen kent nog een vrij gemengd landbouwkarakter. Diverse types landbouwbedrijven (groenten, akkerbouw, veehouderij) komen hier nog voor en kunnen dus een divers aanbod leveren.
  • De streek rond Namen is niet zo dicht bevolkt maar is wel redelijk welgesteld.
     

Bedreigingen

Een grote uitdaging wordt gevormd door de toenemende “korte-keten-profilering” van supermarkten die ook ‘lokale’ producten verkopen; echter zonder de engagementen, doelstellingen en afspraken die eigen zijn aan de werking van Paysans-Artisans, waaronder o.a. prijsautonomie, inspraak en lange termijn afspraken voor de producenten. De supermarkten misleiden op dit vlak de consument en Paysans-Artisans wil in de toekomst zeer duidelijk dit verschil publiek communiceren.